Epilepsi Hastalığı Nedir

Epilepsi Hastalığı Nasıl Ortaya Çıkar?

Beyin, milyarlarca sinir hücresinin birbirleriyle elektriksel ve kimyasal sinyaller aracılığıyla iletişim kurduğu karmaşık bir yapıdır. Normal şartlarda bu elektriksel aktivite belirli bir düzen içerisinde gerçekleşir. Epilepsi nöbeti sırasında ise bir grup beyin hücresinde anormal ve aşırı elektriksel aktivite ortaya çıkabilir.

Bu elektriksel değişikliğin beynin hangi bölgesinde başladığı ve ne kadar yayıldığı, nöbet sırasında görülen belirtileri belirleyen temel faktörlerden biridir. Örneğin hareketlerin kontrol edildiği bir bölgenin etkilenmesi istemsiz kasılmalara yol açabilirken görme, duygu, hafıza veya farkındalıkla ilişkili bölgelerin etkilenmesi çok farklı belirtiler oluşturabilir.

Epilepsinin ortaya çıkışında tek bir neden bulunmaz. Genel olarak epilepsiyle ilişkili nedenler arasında şunlar yer alabilir:

• Genetik yatkınlık ve bazı kalıtsal epilepsi sendromları,
• Doğuştan gelişen beyin yapısı farklılıkları,
• Geçirilmiş kafa travmaları,
• İnme ve beyin damar hastalıkları,
• Beyin tümörleri veya diğer yapısal beyin lezyonları,
• Menenjit veya ensefalit gibi beyin enfeksiyonları,
• Doğum öncesinde veya doğum sırasında gelişen bazı beyin hasarları,
• Bazı metabolik veya bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklar.

Epilepsinin ortaya çıktığı yaş da olası nedenler hakkında önemli ipuçları verebilir. Çocukluk çağındaki bazı epilepsi türlerinde genetik faktörler daha belirgin olabilirken ileri yaşlarda yeni başlayan epilepside inme, beyin damar hastalıkları veya diğer yapısal nedenler araştırılabilir.

Bununla birlikte epilepsi tanısı alan her hastada kesin bir neden bulunamayabilir. Beyin görüntülemelerinin normal olması da epilepsinin bulunmadığı anlamına gelmez. Epilepsi temel olarak hastanın nöbet öyküsü ve klinik özellikleri doğrultusunda değerlendirilir.

Epilepsi Belirtileri Nelerdir?

Epilepsi belirtileri nöbetin başladığı bölgeye ve beyinde yayılım gösterip göstermediğine göre önemli ölçüde değişebilir. Toplumda epilepsi denildiğinde çoğunlukla yere düşme, bilinç kaybı ve tüm vücutta kasılma düşünülse de epilepsi nöbetlerinin tamamı bu şekilde gerçekleşmez.

Bazı hastalar nöbet sırasında tamamen bilinçli olabilir. Bazılarında ise çevreyle iletişim geçici olarak kesilebilir. Kimi nöbetlerde yalnızca birkaç saniyelik dalma görülürken kimi nöbetlerde kaslarda sertleşme ve ritmik kasılmalar ortaya çıkabilir.

Epilepsi sırasında görülebilecek belirtiler arasında şunlar bulunabilir:

• Bir noktaya birkaç saniye boyunca boş bakma,
• Çevreye geçici olarak yanıt vermeme,
• Bilinç veya farkındalık kaybı,
• Kol veya bacakta istemsiz kasılmalar,
• Tüm vücudun aniden sertleşmesi,
• Ritmik şekilde tekrarlayan kasılmalar,
• Kas gücünün aniden kaybolması ve düşme,
• Kısa ve ani sıçrama şeklinde hareketler,
• Dudak şapırdatma veya elbiselerle oynama gibi tekrarlayıcı hareketler,
• Geçici konuşma veya anlama bozukluğu,
• Olağandışı koku veya tat hissetme,
• Görsel değişiklikler,
• Ani korku veya déjà vu hissi,
• Karında yukarı doğru yükselen garip bir his.

Bazı nöbetlerden sonra hastada geçici kafa karışıklığı, uyku isteği, halsizlik, baş ağrısı veya kas ağrısı görülebilir. Nöbet sonrası bu dönem birkaç dakika sürebileceği gibi daha uzun da devam edebilir.

Nöbet belirtilerinin nasıl başladığının gözlemlenmesi tanı açısından önemlidir. Nöbeti gören kişinin hastanın gözlerinin açık veya kapalı olup olmadığını, hangi bölgenin önce hareket ettiğini, nöbetin yaklaşık ne kadar sürdüğünü ve nöbet sonrasında hastanın durumunu hatırlaması değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Hangi Epilepsi Türleri Görülebilir?

Epilepsi tek bir hastalık biçiminden oluşmaz. Nöbetlerin beynin hangi bölgesinden başladığına, hastanın yaşına, klinik bulgularına ve EEG özelliklerine göre farklı epilepsi türleri ve epilepsi sendromları tanımlanabilir.

Nöbetler temel olarak başlangıç özelliklerine göre fokal ve jeneralize nöbetler şeklinde değerlendirilebilir. Bazı durumlarda nöbetin başlangıç noktası yeterince belirlenemediğinde başlangıcı bilinmeyen nöbet şeklinde sınıflandırma yapılabilir.

Fokal nöbetlerde kişinin farkındalığı korunabilir veya bozulabilir. Farkındalığın korunduğu nöbetlerde hasta yaşadıklarını hatırlayabilir. Farkındalığın bozulduğu nöbetlerde ise kişi çevresine yanıt vermeyebilir ve nöbet sırasında yaşananları sonradan hatırlamayabilir.

Fokal başlayan bazı nöbetler daha sonra beynin iki tarafına yayılabilir ve tüm vücutta kasılmayla seyreden nöbetlere dönüşebilir.

Jeneralize nöbetlerin de kendi içerisinde farklı türleri bulunur. Tonik-klonik nöbetlerde önce kaslarda sertleşme, ardından ritmik kasılmalar görülebilir. Absans nöbetlerinde ise özellikle çocuklarda birkaç saniyelik dalmalar ve çevreyle iletişimin kesilmesi görülebilir.

Miyoklonik nöbetlerde kısa ve ani sıçrama şeklinde hareketler oluşabilir. Atonik nöbetlerde kas tonusu aniden kaybolduğu için hasta yere düşebilir. Tonik nöbetlerde ise kaslarda ani sertleşme ön plandadır.

Epilepsi türünün doğru belirlenmesi önemlidir; çünkü kullanılacak ilaçların ve diğer tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde nöbet tipi önemli rol oynar.

Sonradan Epilepsi Neden Ortaya Çıkabilir?

Epilepsi yalnızca çocukluk döneminde başlayan bir hastalık değildir. Daha önce hiç nöbet geçirmemiş bir kişide erişkin veya ileri yaşlarda epilepsi ortaya çıkabilir. Bu durumda özellikle beynin yapısını veya işlevini etkileyebilecek sonradan gelişen durumlar araştırılır.

Erişkin dönemde epilepsi gelişimiyle ilişkili olabilecek nedenler arasında şunlar bulunabilir:

• İnme,
• Beyin damar hastalıkları,
• Ciddi kafa travmaları,
• Beyin tümörleri,
• Beyin enfeksiyonları,
• Beyinde daha önce oluşmuş hasar veya yara dokusu,
• Bazı nörodejeneratif hastalıklar,
• Bağışıklık sistemiyle ilişkili bazı nörolojik hastalıklar.

Kafa travması sonrasında epilepsi hemen ortaya çıkmayabilir. Bazı kişilerde travmadan aylar veya yıllar sonra tekrarlayan nöbetler gelişebilir. Risk travmanın şiddetine ve beyinde oluşturduğu hasarın özelliklerine göre değişebilir.

İleri yaşlarda ortaya çıkan yeni nöbetlerde özellikle inme ve diğer beyin damar hastalıkları önemli nedenler arasında değerlendirilir. Bu nedenle ilk kez nöbet geçiren yetişkin bir hastada yalnızca nöbeti durdurmaya değil, nöbetin neden ortaya çıktığını belirlemeye de odaklanılır.

Her yeni başlayan epilepside altta yapısal bir hastalık bulunduğu düşünülmemelidir. Bazı hastalarda yapılan ayrıntılı incelemelere rağmen epilepsinin kesin nedeni belirlenemeyebilir.

Epilepsi Tanısı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısı yalnızca bir test sonucuna bakılarak konmaz. Tanının en önemli aşamalarından biri hastanın geçirdiği olayın ayrıntılı şekilde değerlendirilmesidir. Nöbet öncesinde, sırasında ve sonrasında yaşananların öğrenilmesi nöbet tipinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Hastanın nöbet sırasında yaşananları hatırlamaması mümkün olduğundan nöbeti gören kişilerin verdiği bilgiler oldukça değerlidir. Güvenli şekilde kaydedilmiş bir nöbet videosu da bazı durumlarda hekimin olayın özelliklerini değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Tanı sürecinde kullanılabilecek yöntemler şunlardır:

• Ayrıntılı hasta öyküsü,
• Nörolojik muayene,
• Elektroensefalografi (EEG),
• Gerekli durumlarda uyku EEG’si veya uzun süreli video EEG incelemesi,
• Beyin manyetik rezonans görüntüleme (MR),
• Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi,
• Kan tetkikleri ve metabolik incelemeler.

EEG, beynin elektriksel aktivitesini değerlendiren bir incelemedir. Epilepsiyle uyumlu elektriksel değişikliklerin görülmesi tanıyı destekleyebilir. Ancak rutin EEG’nin normal çıkması tek başına epilepsiyi dışlamaz. Çünkü nöbetler arasında yapılan kayıtta epileptiform aktivite her zaman yakalanamayabilir.

Beyin MR’ı ise nöbete neden olabilecek yapısal bir değişikliğin araştırılmasında kullanılabilir. Geçirilmiş inme, gelişimsel farklılıklar, tümörler veya başka yapısal lezyonlar MR ile değerlendirilebilir.

Epilepsi tanısında nöbeti taklit edebilen durumların da ayırt edilmesi gerekir. Bayılma, kalp ritim problemleri, bazı uyku bozuklukları, migrenle ilişkili durumlar veya psikojenik epileptik olmayan nöbetler epilepsiyle karışabilir. Bu nedenle tanı mutlaka klinik değerlendirmeyle birlikte yapılmalıdır.

Epilepsi Hastalığında Hangi Tedavi Yöntemleri Uygulanır?

Epilepsi tedavisinin temel amacı nöbetlerin mümkün olduğunca kontrol altına alınması ve tedavinin yan etkilerinin en aza indirilmesidir. Tedavi hastanın epilepsi türüne, nöbet tipine, yaşına, genel sağlık durumuna ve diğer kişisel özelliklerine göre planlanır.

Epilepsi tedavisinde en sık kullanılan yöntem nöbet önleyici ilaçlardır. Uygun ilaç seçildiğinde birçok hastada nöbetlerin kontrol altına alınması mümkün olabilir.

Tedavi seçenekleri genel olarak şunları içerebilir:

• Nöbet önleyici ilaç tedavileri,
• Uygun hastalarda epilepsi cerrahisi,
• Vagus sinir stimülasyonu gibi nöromodülasyon yöntemleri,
• Seçilmiş hastalarda özel beslenme tedavileri,
• Nöbet tetikleyicilerinin ve yaşam düzeninin yönetilmesi.

İlaç tedavisine rağmen nöbetleri devam eden hastalarda tanının, epilepsi türünün ve kullanılan ilaçların yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Uygun ilaçların yeterli doz ve sürede kullanılmasına rağmen nöbetlerin kontrol altına alınamadığı bazı hastalarda ilaca dirençli epilepsi söz konusu olabilir.

Bu hastalarda epilepsi cerrahisi açısından değerlendirme yapılabilir. Cerrahi özellikle nöbetlerin beynin belirli ve çıkarılması mümkün bir bölgesinden kaynaklandığı uygun hastalarda gündeme gelebilir.

Cerrahiye uygun olmayan bazı hastalarda vagus sinir stimülasyonu gibi nöromodülasyon yöntemleri değerlendirilebilir. Bazı epilepsi türlerinde ise özellikle uzman gözetiminde ketojenik diyet gibi özel beslenme yaklaşımlarından yararlanılabilir.

Epilepsi İlaçları Nasıl Kullanılır?

Epilepsi ilaçlarının seçimi nöbet türüne göre yapılır. Her epilepsi ilacı her nöbet tipinde aynı derecede etkili değildir. Hastanın yaşı, diğer hastalıkları, kullandığı ilaçlar, gebelik ihtimali ve olası yan etkiler gibi faktörler ilaç seçiminde dikkate alınır.

Birçok hastada tedavi tek bir nöbet önleyici ilaçla başlatılabilir. Nöbetler yeterince kontrol edilemiyorsa doz düzenlemesi yapılabilir, farklı bir ilaç tercih edilebilir veya bazı hastalarda birden fazla ilaç birlikte kullanılabilir.

Epilepsi ilaçlarının düzenli kullanılması önemlidir. İlacın unutulması veya hekime danışılmadan aniden kesilmesi nöbetlerin yeniden ortaya çıkmasına ve bazı durumlarda uzun süren nöbetlere yol açabilir.

İlaç tedavisinde dikkat edilmesi gereken temel noktalar arasında şunlar bulunur:

• İlaçların önerilen doz ve saatlerde kullanılması,
• Dozun kişinin kendi kararıyla değiştirilmemesi,
• İlacın aniden bırakılmaması,
• Yeni bir ilaç başlanırken mevcut epilepsi tedavisinin hekime bildirilmesi,
• Yan etkilerin takip edilmesi,
• Gebelik planı varsa tedavinin önceden uzmanla değerlendirilmesi.

Epilepsi ilaçlarının bırakılıp bırakılamayacağı da kişiye göre değerlendirilir. Uzun süre nöbetsiz kalan bazı hastalarda uzman kontrolünde ilaç azaltılması düşünülebilir. Ancak bu karar yalnızca nöbetsiz geçirilen süreye göre verilmez; epilepsi türü, EEG bulguları, hastalığın nedeni ve nöbetlerin tekrarlama riski birlikte değerlendirilir.

Epilepsi Hastalığı Tamamen Geçebilir mi?

Epilepsinin seyri kişiden kişiye değişir. Bazı hastalarda uygun tedaviyle nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir ve uzun yıllar boyunca tekrar etmeyebilir. Bazı epilepsi türleri özellikle belirli çocukluk çağı epilepsi sendromlarında yaş ilerledikçe gerileyebilir.

Buna karşılık bazı hastalarda uzun süreli ilaç tedavisi gerekebilir. Yapısal beyin hastalıklarına bağlı veya ilaca dirençli epilepsilerde nöbet kontrolü daha zor olabilir.

Epilepside “tamamen geçme” kavramı yalnızca bir süre nöbet görülmemesi anlamına gelmez. Hastanın epilepsi türü, nöbetlerin nedeni, EEG bulguları, kullanılan tedaviler ve nöbetsiz geçirilen süre birlikte değerlendirilmelidir.

Uzun süre nöbetsiz kalan bir hastanın ilacı kendi kararıyla bırakması uygun değildir. Tedavinin azaltılması veya sonlandırılması gerekiyorsa bu süreç nöroloji uzmanının değerlendirmesiyle ve genellikle kademeli şekilde gerçekleştirilir.

Uygun tanı ve tedaviyle epilepsi hastalarının önemli bir bölümünde nöbet kontrolü sağlanabilir. Bununla birlikte bazı kişilerde nöbetlerin uzun dönemli takip ve tedavisi gerekebilir.

Epilepsi Hastalarının Yaşam Süresi Etkilenir mi?

Epilepsi hastalarının büyük bir bölümü uygun tedavi ve takip ile günlük yaşamını sürdürebilir. Bununla birlikte epilepsi, özellikle kontrolsüz nöbetlerin bulunduğu bazı hastalarda yaralanma ve erken ölüm riskini artırabilen bir hastalıktır.

Yaşam süresi üzerinde epilepsinin türü, nöbetlerin sıklığı, altta yatan hastalık ve tedaviye verilen yanıt gibi faktörler etkili olabilir. Örneğin epilepsinin ciddi bir beyin hastalığına bağlı gelişmiş olması durumunda genel sağlık durumu üzerinde asıl belirleyici faktör altta yatan hastalık olabilir.

Kontrolsüz nöbetlerde aşağıdaki riskler görülebilir:

• Düşme ve travmaya bağlı yaralanmalar,
• Araç kullanımı veya tehlikeli ortamlarda meydana gelebilecek kazalar,
• Su içerisinde nöbet geçirilmesine bağlı boğulma riski,
• Uzun süren veya art arda gelen nöbetlere bağlı komplikasyonlar,
• Nadir görülen epilepside ani beklenmeyen ölüm riski.

Nöbetlerin mümkün olduğunca kontrol altında tutulması, ilaçların düzenli kullanılması ve kişinin yaşam koşullarına uygun güvenlik önlemlerinin alınması bu nedenle önemlidir.

Epilepsi tanısı kişinin sosyal, eğitim veya iş yaşamından tamamen uzaklaşması gerektiği anlamına gelmez. Birçok hasta uygun tedaviyle aktif bir yaşam sürdürebilir. Ancak araç kullanımı, yüksekten çalışma, yalnız yüzme veya ağır makinelerle çalışma gibi güvenlik açısından önemli aktiviteler hastanın nöbet kontrolüne ve ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Hangi Belirtilerde Uzman Değerlendirmesi Gerekir?

İlk kez nöbet benzeri bir olay yaşayan kişinin sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Çünkü geçirilen olay epileptik nöbet olabileceği gibi bayılma, ritim bozukluğu, metabolik sorunlar veya epilepsi dışındaki başka durumlarla da ilişkili olabilir.

Aşağıdaki durumlarda nörolojik değerlendirme özellikle önemlidir:

• Tekrarlayan bilinç veya farkındalık kayıpları,
• Nedeni açıklanamayan dalma atakları,
• Tekrarlayan istemsiz kasılmalar,
• Uykuda tekrarlayan olağandışı hareketler,
• Tekrarlayan kısa süreli hafıza kayıpları,
• Açıklanamayan ani düşmeler,
• Epilepsi tedavisine rağmen nöbetlerin devam etmesi,
• Nöbet sıklığında veya şeklinde belirgin değişiklik olması,
• İlaç kullanımına bağlı ciddi yan etkilerin ortaya çıkması.

Nöbetin beş dakikadan uzun sürmesi, bir nöbet bittikten sonra kişi toparlanmadan yeni bir nöbet başlaması, nöbet sırasında ciddi yaralanma meydana gelmesi veya kişinin nefes almakta güçlük çekmesi acil tıbbi değerlendirme gerektirebilir.

Epilepsi değerlendirmesinde amaç yalnızca nöbetin varlığını belirlemek değildir. Nöbetin türü, epilepsinin olası nedeni ve hastaya en uygun tedavi yaklaşımının belirlenmesi gerekir. Bu nedenle ayrıntılı nörolojik muayene, EEG ve gerekli durumlarda beyin görüntüleme yöntemleri birlikte kullanılabilir.

Epilepsi hastalığı farklı nedenlerle ve farklı nöbet türleriyle ortaya çıkabilen kronik bir nörolojik hastalıktır. Her nöbet epilepsi anlamına gelmediği gibi epilepsi nöbetlerinin tamamı da bilinç kaybı ve tüm vücutta kasılmayla seyretmez. Doğru nöbet sınıflandırması, altta yatan nedenin araştırılması ve kişiye uygun tedavinin planlanması nöbet kontrolü açısından önemlidir.

Tekrarlayan nöbet, bilinç kaybı, dalma atakları veya epilepsi şüphesi bulunan ve Kayseri nöroloji alanında değerlendirme arayan kişilerde ayrıntılı nörolojik muayene yapılabilir. Gerekli durumlarda EEG ve beyin görüntüleme yöntemleriyle nöbetlerin özellikleri ve olası nedenleri değerlendirilebilir.

Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel tıbbi öneri yerine geçmez. Nöbet, bilinç kaybı, tekrarlayan dalma, istemsiz kasılma veya benzeri nörolojik belirtiler yaşayan kişilerin sağlık profesyoneline başvurması gerekir.

Sorumluluk Reddi Beyanı

Bu sayfada sağlanan bilgiler, genel bilgi amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Bu bilgiler, bir doktor-hasta ilişkisi kurmaz veya mevcut bir ilişkiyi değiştirmez. Herhangi bir tıbbi sorununuz varsa, doktora danışmanız önemlidir.

Sayfada kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.