Epilepsi hastalarının ömrü için belirli bir yaş veya yıl sınırı yoktur. Nöbetleri kontrol altında olan birçok epilepsi hastası uzun ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Yaşam süresi; epilepsinin nedeni, nöbetlerin türü ve sıklığı, tedaviye yanıt, eşlik eden hastalıklar ve nöbetlere bağlı risklere göre kişiden kişiye değişebilir.

Epilepsi Yaşam Süresini Etkiler mi?
Epilepsi bazı kişilerde yaşam süresini etkileyebilir ancak epilepsi tanısı alan her kişinin yaşam süresinin mutlaka kısalacağı söylenemez. Epilepsi çok farklı nedenlerle ve farklı nöbet türleriyle ortaya çıkabilen bir nörolojik hastalıktır. Bu nedenle yaşam süresi değerlendirilirken yalnızca epilepsi tanısının bulunmasına değil, kişinin hastalığının özelliklerine ve nöbetlerin ne ölçüde kontrol altında olduğuna bakılması gerekir.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre epilepsisi olan kişilerde erken ölüm riski genel nüfusa kıyasla daha yüksek olabilir. Bununla birlikte bu istatistik, epilepsisi olan her bireyin aynı risk altında olduğu anlamına gelmez. Risk düzeyi epilepsinin altında yatan nedene, nöbetlerin kontrolüne, eşlik eden sağlık sorunlarına, kişinin yaşına ve sağlık hizmetlerine erişimine göre önemli ölçüde değişebilir.
Örneğin nöbetleri kontrol altında bulunan, düzenli takip edilen ve günlük yaşamında nöbetlere bağlı ciddi güvenlik riskleri bulunmayan bir kişi ile sık ve kontrolsüz nöbetleri bulunan bir kişinin risk profili aynı değildir.
Epilepsinin yaşam süresi üzerindeki etkisini değerlendirirken hastalığın altında yatan neden de önemlidir. Epilepsi; genetik, yapısal, enfeksiyöz, metabolik, bağışıklık sistemiyle ilişkili veya nedeni belirlenemeyen farklı durumlarla bağlantılı olabilir. İnme, ciddi kafa travması, beyin enfeksiyonları veya bazı yapısal beyin hastalıkları gibi durumlar epilepsiye neden olabileceği gibi kişinin genel sağlık durumunu ve yaşam beklentisini bağımsız olarak da etkileyebilir.
Bu nedenle “Epilepsi hastaları kaç yıl yaşar?” sorusuna yalnızca epilepsi tanısına bakılarak kesin bir sayı verilmesi doğru değildir. Daha anlamlı olan; kişinin nöbetlerinin kontrol altında olup olmadığı, epilepsinin nedeni, eşlik eden hastalıkları ve önlenebilir risk faktörlerinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesidir.
Epilepsi tedavisindeki temel hedeflerden biri nöbetlerin mümkün olduğunca kontrol altına alınmasıdır. Uygun tanı ve tedaviyle epilepsisi olan kişilerin önemli bir bölümünde nöbet kontrolü sağlanabilir. Nöbetlerin kontrol altına alınması yalnızca günlük yaşam kalitesi açısından değil, nöbetlere bağlı yaralanmalar ve bazı ciddi komplikasyonların azaltılması açısından da önem taşır.
Epilepsi Hastalarında Yaşam Süresini Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Epilepside yaşam süresi tek bir faktöre bağlı değildir. Aynı epilepsi tanısına sahip iki kişinin hastalık seyri ve risk düzeyi birbirinden tamamen farklı olabilir. Bu nedenle yaşam süresini etkileyebilecek faktörler kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.
Yaşam süresi ve genel sağlık durumu üzerinde etkili olabilecek başlıca faktörler şunlardır:
- Epilepsinin altında yatan neden,
- Nöbetlerin türü,
- Nöbetlerin ne sıklıkla meydana geldiği,
- Nöbetlerin kontrol altında olup olmadığı,
- Genelleşmiş tonik-klonik nöbetlerin bulunması ve sıklığı,
- Gece meydana gelen nöbetler,
- Uzun süren veya art arda gelen nöbetler,
- Tedavinin düzenli uygulanıp uygulanmaması,
- Eşlik eden nörolojik veya diğer sağlık sorunları,
- Nöbet sırasında yaralanma riski,
- Boğulma, düşme, yanık ve trafik kazası gibi önlenebilir riskler,
- Ruh sağlığı sorunları,
- Sağlık hizmetlerine ve düzenli nörolojik takibe erişim.
Nöbetlerin kontrol altında olması bu faktörlerin en önemlilerinden biridir. Nöbetlerin sıklaşması veya kontrol edilememesi yaralanma riskini artırabileceği gibi status epileptikus ve SUDEP gibi epilepsiyle ilişkili ciddi durumların risk değerlendirmesinde de önem taşır.
Nöbetin türü de risk değerlendirmesinde dikkate alınır. Özellikle genelleşmiş tonik-klonik nöbetlerin bulunması SUDEP açısından önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul edilir. Bu nöbetlerin sık meydana gelmesi riskin daha yüksek olmasıyla ilişkilidir.
Epilepsinin nedeni yaşam süresi değerlendirilirken ayrıca önem taşır. Epilepsi bazen başka bir beyin hastalığının sonucu olarak ortaya çıkabilir. Örneğin geçirilmiş inme, ciddi kafa travması, bazı beyin enfeksiyonları veya yapısal beyin hastalıkları hem nöbetlere neden olabilir hem de kişinin genel sağlık durumunu etkileyebilir.
Tedavinin düzenli sürdürülmesi nöbet kontrolü açısından önemlidir. Epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçların hekime danışılmadan düzensiz kullanılması, dozların atlanması veya tedavinin aniden bırakılması nöbetlerin tekrar ortaya çıkmasına veya sıklaşmasına neden olabilir. Bu nedenle tedavide değişiklik yapılması gerektiğinde karar nöroloji uzmanıyla birlikte verilmelidir.
Günlük yaşam güvenliği de önemlidir. Bilinç kaybının eşlik ettiği nöbetlerde düşme, yanık, boğulma veya trafik kazası gibi yaralanmalar meydana gelebilir. Özellikle nöbetleri kontrol altında olmayan kişilerde yüzme, yalnız banyo yapma, yüksek yerde çalışma, açık ateşle çalışma veya tehlikeli makine kullanımı gibi durumlar kişiye özel güvenlik açısından değerlendirilmelidir.
Bütün bu faktörler birlikte ele alındığında epilepside yaşam süresini belirleyen tek bir ölçüt olmadığı görülür. Kişinin nöbetlerinin kontrol altına alınması, tedavinin düzenli sürdürülmesi ve önlenebilir risklerin azaltılması epilepsi takibinin önemli parçalarıdır.
Epilepsi Hastalarında Ölüm Riski Neden Artabilir?
Epilepsisi olan kişilerde erken ölüm riskinin genel nüfusa kıyasla daha yüksek olduğu bilinmektedir. Ancak bu artışın tek bir nedeni yoktur. Risk; epilepsinin altında yatan hastalıktan, nöbetlerin doğrudan etkilerinden, nöbet sırasında meydana gelebilecek kazalardan veya epilepsiyle ilişkili bazı komplikasyonlardan kaynaklanabilir.
Dünya Sağlık Örgütü, epilepsisi olan kişilerde erken ölüm riskinin genel nüfusa göre üç kata kadar yüksek olabileceğini bildirmektedir. Bununla birlikte bu oran bireysel yaşam beklentisini göstermez ve her epilepsi hastasının riskinin üç kat arttığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Epilepsiyle ilişkili ölüm riskinde rol oynayabilecek durumlar arasında şunlar bulunur:
- SUDEP,
- Status epileptikus,
- Nöbet sırasında meydana gelen düşmeler,
- Boğulma,
- Yanık ve diğer kazalar,
- Kafa travmaları,
- Trafik kazaları,
- Epilepsinin altında yatan ciddi hastalıklar,
- Eşlik eden fiziksel ve ruhsal sağlık sorunları.
Status epileptikus, acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi bir nörolojik durumdur. Özellikle nöbetin uzaması veya nöbetlerin kişinin bilinci yeterince düzelmeden art arda tekrarlaması durumunda acil değerlendirme gerekir. Güncel ilk yardım yaklaşımında 5 dakikayı geçen konvülsif nöbetler acil yardım gerektiren durumlar arasında değerlendirilir.
Nöbet sırasında meydana gelen kazalar ve yaralanmalar da önlenebilir riskler arasındadır. Bilincin veya çevre farkındalığının kaybolduğu bir nöbet sırasında kişinin merdivenden düşmesi, su içerisinde nöbet geçirmesi, sıcak yüzeylerle temas etmesi veya araç kullanırken nöbet geçirmesi ciddi sonuçlara yol açabilir.
Bu nedenle epilepsi takibinde yalnızca nöbet sayısına odaklanılmaz. Kişinin günlük yaşam koşulları, işi, kullandığı araçlar, yüzme ve banyo alışkanlıkları, gece nöbetleri ve nöbet sırasında yaralanma öyküsü gibi güvenlikle ilgili konular da değerlendirilmelidir.
Risklerin bilinmesi epilepsisi olan kişilerin sürekli ciddi bir tehlike altında olduğu anlamına gelmez. Amaç, kişisel risklerin belirlenmesi ve değiştirilebilir risklerin mümkün olduğunca azaltılmasıdır.
Epilepside SUDEP Nedir?
SUDEP, “Sudden Unexpected Death in Epilepsy” ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede genel olarak epilepside ani beklenmedik ölüm şeklinde ifade edilir. Epilepsisi olan bir kişinin travma, boğulma veya status epileptikus gibi başka belirgin bir ölüm nedeni bulunmaksızın beklenmedik şekilde yaşamını kaybetmesini tanımlamak için kullanılır.
SUDEP epilepsinin bilinen ancak seyrek görülen ciddi komplikasyonlarından biridir. Her epilepsi hastasında aynı risk bulunmaz. Risk özellikle nöbetlerin türü, sıklığı ve kontrol düzeyiyle ilişkilidir.
SUDEP’in kesin mekanizması tamamen açıklığa kavuşmuş değildir. Araştırmalarda nöbet sırasında veya sonrasında solunum, kalp ritmi ve beyin fonksiyonlarında meydana gelebilen değişikliklerin rol oynayabileceği değerlendirilmektedir.
SUDEP açısından en önemli risk faktörlerinden biri genelleşmiş tonik-klonik nöbetlerin bulunmasıdır. Bu nöbetlerin sık meydana gelmesi riskin artmasıyla ilişkilidir. Gece meydana gelen nöbetler ve nöbetlerin kontrol altında olmaması da risk değerlendirmesinde dikkate alınabilecek faktörler arasındadır.
SUDEP riskini değerlendirirken aşağıdaki durumlar önem taşıyabilir:
- Genelleşmiş tonik-klonik nöbetlerin bulunması,
- Bu nöbetlerin sık tekrarlaması,
- Nöbetlerin yeterince kontrol altına alınamaması,
- Gece meydana gelen nöbetler,
- Tedavinin düzensiz uygulanması veya dozların sık atlanması.
SUDEP hakkında bilgi verilmesinin amacı korku oluşturmak değildir. Kişisel risk faktörlerinin bilinmesi, nöbet kontrolünün öneminin anlaşılması ve gerekli güvenlik önlemlerinin planlanması açısından bu konu nöroloji takiplerinde değerlendirilebilir.
Nöbetlerin mümkün olduğunca kontrol altına alınması, özellikle genelleşmiş tonik-klonik nöbetlerin azaltılması SUDEP riskini azaltma açısından önem taşır. Tedavinin reçete edildiği şekilde sürdürülmesi ve nöbetlerdeki değişikliklerin nöroloji uzmanıyla paylaşılması bu nedenle önemlidir.
Gece nöbetleri bulunan kişilerde güvenlik önlemleri ayrıca değerlendirilebilir. Gece gözetiminin bazı kişiler için düşünülebileceği bildirilmekle birlikte bunun nasıl uygulanacağı kişinin klinik durumuna ve yaşam koşullarına göre hekimle birlikte değerlendirilmelidir.
Yaşam Kalitesini Korumak İçin Epilepsi Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?
Epilepsi yönetiminde amaç yalnızca nöbet sayısını azaltmak değildir. Kişinin eğitim, iş, sosyal yaşam, uyku, psikolojik iyilik hali ve bağımsızlığının mümkün olduğunca korunması da önemlidir. Bu nedenle epilepsi takibi günlük yaşamın tamamını kapsayan bir yaklaşım gerektirir.
Tedavinin düzenli sürdürülmesi öncelikli konulardan biridir. Epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçların dozu veya kullanım şekli hekime danışılmadan değiştirilmemeli ve tedavi aniden bırakılmamalıdır. İlaçla ilişkili olduğu düşünülen bir yan etki ortaya çıktığında da tedaviyi kendi kendine kesmek yerine nöroloji uzmanıyla görüşülmelidir.
Uyku düzeninin korunması önemlidir. Uykusuzluk ve uyku düzenindeki belirgin bozulmalar bazı epilepsi türlerinde nöbetlerin ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir. Mümkün olduğunca düzenli uyku saatlerinin oluşturulması ve kronik uyku problemlerinin değerlendirilmesi yararlı olabilir.
Nöbet günlüğü tutulması hastalığın takibini kolaylaştırabilir. Günlükte nöbetin tarihi, yaklaşık süresi, nöbet öncesinde yaşanan durumlar, bilinç kaybı olup olmadığı, nöbet sonrasındaki belirtiler ve varsa tedavide atlanan dozlar kaydedilebilir.
Epilepsiyle yaşayan kişilerin dikkat edebileceği başlıca noktalar şunlardır:
- Tedaviyi hekimin belirlediği şekilde düzenli uygulamak,
- İlaç dozlarını kendi kendine değiştirmemek,
- Tedaviyi aniden bırakmamak,
- Düzenli uyku alışkanlığı oluşturmak,
- Kişisel nöbet tetikleyicileri varsa bunları takip etmek,
- Nöbet günlüğü tutmak,
- Alkol kullanımı konusunda hekim önerilerini dikkate almak,
- Yüzme ve su aktivitelerinde güvenlik önlemlerine dikkat etmek,
- Yüksekte çalışma ve tehlikeli makineler konusunda kişisel nöbet riskini değerlendirmek,
- Araç kullanımıyla ilgili yürürlükteki sağlık ve sürücü kurallarına uymak,
- Düzenli nöroloji kontrollerini aksatmamak,
- Nöbetlerin sıklığında veya özelliklerinde değişiklik olduğunda bunu hekime bildirmek.
Banyo ve yüzme güvenliği özellikle bilinç kaybının eşlik ettiği kontrolsüz nöbetlerde önemlidir. Su içerisinde meydana gelen nöbetlerde boğulma riski bulunduğundan yüzme aktiviteleri kişinin nöbet kontrolüne uygun güvenlik önlemleriyle planlanmalıdır.
Ruh sağlığı da yaşam kalitesinin önemli bir parçasıdır. Epilepsiye depresyon ve anksiyete gibi ruhsal sorunlar eşlik edebilir. Sürekli kaygı, isteksizlik, sosyal yaşamdan uzaklaşma veya depresif belirtiler varsa bunların da sağlık profesyoneliyle paylaşılması önemlidir.
Epilepsi tanısı kişinin eğitimden, sosyal yaşamdan veya günlük aktivitelerden tamamen uzaklaşması gerektiği anlamına gelmez. Günlük yaşam düzenlemeleri kişinin nöbet türü, nöbet sıklığı, mesleği ve bireysel risklerine göre planlanmalıdır.
Ne Zaman Nöroloji Uzmanına Başvurulmalıdır?
Epilepsi tanısı bulunan kişilerin takip sıklığı hastalığın özelliklerine göre değişebilir. Nöbetleri uzun süredir kontrol altında olan bir kişiyle yeni tanı almış veya sık nöbet geçiren bir kişinin takip ihtiyacı aynı değildir.
Aşağıdaki durumlarda nöroloji uzmanıyla görüşülmesi özellikle önemlidir:
- Nöbetlerin eskisine göre sıklaşması,
- Nöbetlerin süresinin uzaması,
- Daha önce görülmeyen farklı özellikte bir nöbet ortaya çıkması,
- Uzun süre nöbetsiz kaldıktan sonra yeniden nöbet geçirilmesi,
- Tedaviye rağmen nöbetlerin devam etmesi,
- İlaç kullanımına bağlı olduğu düşünülen yan etkilerin ortaya çıkması,
- Tedavinin sürdürülmesi veya değiştirilmesi konusunda sorun yaşanması,
- Gebelik planlanması veya gebeliğin öğrenilmesi,
- Uyku, hafıza, dikkat veya ruh halinde belirgin değişikliklerin ortaya çıkması,
- Nöbet sırasında yaralanma meydana gelmesi,
- Gece nöbetlerinin başlaması veya sıklaşması.
Epilepsi tedavisinde nöbetlerin devam etmesi durumunda kişinin tedavi planının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Nöbetin gerçekten epileptik olup olmadığı, epilepsi türü, kullanılan tedavi, dozların düzenli uygulanması ve nöbetleri etkileyebilecek diğer faktörler birlikte ele alınabilir.
Bunun yanında bazı durumlar rutin nöroloji kontrolünü beklemek yerine acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Özellikle konvülsif bir nöbetin 5 dakikadan uzun sürmesi, nöbetlerin kişi yeterince toparlanmadan art arda tekrarlaması, nöbet sonrasında solunum güçlüğünün devam etmesi, ciddi yaralanma meydana gelmesi veya nöbetin su içerisinde gerçekleşmesi durumunda acil yardım istenmelidir.
İlk kez nöbet geçiren bir kişinin de tıbbi değerlendirmeden geçirilmesi gerekir. Tek bir nöbet her zaman epilepsi anlamına gelmez; nöbetin nedeni ve tekrar riskinin değerlendirilmesi için kişinin öyküsü, nörolojik muayenesi ve gerekli görülen incelemeler birlikte ele alınır.
Epilepsi tanısı, nöbet kontrolü ve kişisel risklerin değerlendirilmesi için Kayseri nöroloji alanında uzman hekim değerlendirmesine başvurulabilir.
Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Epilepside yaşam süresi ve komplikasyon riskleri kişiden kişiye değişir. Epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçlar hekime danışılmadan bırakılmamalı, dozları değiştirilmemelidir. Nöbetin 5 dakikadan uzun sürmesi, nöbetlerin kişi toparlanmadan tekrarlaması, ciddi yaralanma veya solunum güçlüğü gibi durumlarda acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Sorumluluk Reddi Beyanı
Bu sayfada sağlanan bilgiler, genel bilgi amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Bu bilgiler, bir doktor-hasta ilişkisi kurmaz veya mevcut bir ilişkiyi değiştirmez. Herhangi bir tıbbi sorununuz varsa, doktora danışmanız önemlidir.
Sayfada kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.