Oksipital nevralji, ense kökünden başlayarak başın arka kısmı ve saçlı deri boyunca uzanan oksipital sinirlerin tahriş olması, sıkışması veya hassaslaşması sonucu ortaya çıkan sinir kaynaklı bir ağrı durumudur. Ağrı çoğunlukla başın arkasında tek veya çift taraflı hissedilir; elektrik çarpması, batma, yanma ya da keskin saplanma şeklinde olabilir ve zaman zaman başın üst kısmına veya göz çevresine doğru yayılabilir. Saçlı deride dokunmaya karşı hassasiyet de görülebilir. Belirtiler migren ve boyun kaynaklı baş ağrılarıyla karışabildiği için tekrarlayan veya şiddetlenen ağrılarda nöroloji değerlendirmesi önemlidir.

Oksipital Nevralji

Oksipital Nevralji Belirtileri Nelerdir?

Oksipital nevraljinin en karakteristik özelliklerinden biri ağrının oksipital sinirlerin dağılım gösterdiği başın arka bölümünde ortaya çıkmasıdır. Ağrı çoğunlukla ense kökünden veya kafatasının arka-alt bölümünden başlayarak saçlı deriye doğru yayılır.

Sinir kaynaklı bir ağrı olması nedeniyle hastalar ağrıyı klasik baş ağrısından farklı ifadelerle tarif edebilir. Ağrı bazı kişilerde elektrik çarpması veya ani saplanma şeklinde kısa ataklarla ortaya çıkarken bazı kişilerde atakların arasında devam eden hassasiyet veya ağrı bulunabilir.

Oksipital nevraljide görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alabilir:

  • Ense kökünden başlayan ağrı,
  • Başın arka bölümünde ani ve keskin ağrı,
  • Elektrik çarpmasına benzeyen kısa süreli ağrı atakları,
  • Batma veya saplanma hissi,
  • Başın tek tarafında veya her iki tarafında ağrı,
  • Ağrının saçlı deri boyunca yukarı doğru yayılması,
  • Bazı kişilerde ağrının göz arkasına veya göz çevresine doğru hissedilmesi,
  • Saçlı deride dokunmaya karşı hassasiyet,
  • Başın arkasındaki belirli noktalara basıldığında ağrının artması,
  • Saç tararken veya saçlı deriye dokunulduğunda rahatsızlık hissedilmesi,
  • Başın yastığa temas etmesiyle hassasiyet veya ağrı oluşması.

Özellikle saçlı derideki hassasiyet bazı kişilerde belirgin olabilir. Saçın taranması, başın arka kısmına dokunulması veya başın yastığa temas etmesi bile ağrıyı artırabilir.

Ağrı yalnızca ensede kalmayabilir. Oksipital sinirlerin oluşturduğu ağrı başın arkasından yukarı doğru ilerleyerek tepe bölgesine ve bazı kişilerde ön bölgelere doğru yayılabilir. Ağrının göz arkasında hissedilmesi de mümkündür.

Belirtilerin süresi de kişiden kişiye değişebilir. Sinir boyunca ortaya çıkan keskin ağrı atakları saniyeler veya dakikalar sürebilir ve gün içerisinde tekrarlayabilir. Bunun yanında bazı kişiler atakların arasında başın arka bölümünde devam eden ağrı veya hassasiyet tarif edebilir.

Başın arka bölümünde ağrı bulunması tek başına oksipital nevralji anlamına gelmez. Migren, servikojenik baş ağrısı ve boyun bölgesinden kaynaklanan farklı sorunlar da benzer bölgelerde ağrıya neden olabilir. Bu nedenle ağrının karakteri, süresi, yayılımı ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilmelidir.

Oksipital Nevralji Neden Olur?

Oksipital nevralji, oksipital sinirlerin tahriş olması veya etkilenmesiyle ilişkilidir. Bununla birlikte her hastada sinirin neden etkilendiğini gösteren tek ve açık bir neden bulunamayabilir.

Başın arka bölümündeki duyunun önemli bir kısmını taşıyan oksipital sinirler üst boyun bölgesinden çıkar ve kasların arasından geçerek saçlı deriye ulaşır. Sinirin bu seyri boyunca çevresindeki kaslar, eklemler veya diğer anatomik yapılarla ilişkili sorunlar sinirin tahriş olmasına katkıda bulunabilir.

Oksipital sinirlerde hassasiyet veya irritasyonla ilişkilendirilebilecek durumlar arasında şunlar değerlendirilebilir:

  • Boyun ve ense bölgesindeki travmalar,
  • Başın arka bölümünü etkileyen yaralanmalar,
  • Boyun kaslarındaki belirgin gerginlik,
  • Üst boyun bölgesindeki eklem ve omurga sorunları,
  • Oksipital sinir üzerinde bası veya tahrişe neden olabilecek anatomik değişiklikler,
  • Bazı dejeneratif boyun problemleri,
  • Daha önce geçirilmiş cerrahi veya travmaya bağlı sinir hasarı,
  • Daha nadir olarak siniri veya üst servikal bölgeyi etkileyen farklı hastalıklar.

Boyun ve ense kaslarındaki gerginlik bazı hastalarda ağrının ortaya çıkmasına veya mevcut ağrının belirginleşmesine katkıda bulunabilir. Özellikle uzun süre aynı pozisyonda kalma, masa başında çalışma veya boyun bölgesini zorlayan durumların ardından ense ağrısının arttığı görülebilir.

Ancak her boyun kası gerginliği oksipital nevralji değildir. Benzer şekilde boyun düzleşmesi, fıtık veya başka bir görüntüleme bulgusunun görülmesi de tek başına oksipital nevraljinin nedeni olduğu anlamına gelmez. Görüntüleme bulgularının kişinin belirtileri ve nörolojik muayenesiyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bazı hastalarda ise ayrıntılı değerlendirmeye rağmen belirgin bir neden saptanamayabilir. Bu nedenle tanı sürecinin amacı yalnızca oksipital sinir hassasiyetini değerlendirmek değil, benzer ağrıya neden olabilecek diğer baş ve boyun ağrısı nedenlerini de ayırt etmektir.

Migren ile Oksipital Nevralji Arasındaki Fark Nedir?

Migren ve oksipital nevralji birbirinden farklı durumlar olmakla birlikte ağrının yerleşimi ve bazı belirtiler nedeniyle karıştırılabilir. Özellikle migren ağrısının başın arka bölümünde yoğunlaştığı kişilerde yalnızca ağrının bulunduğu yere bakarak ayrım yapmak mümkün olmayabilir.

Oksipital nevraljide ağrı genellikle oksipital sinirlerin dağılım alanında ortaya çıkar. Ense kökünden veya başın arka bölümünden başlayarak saçlı deri boyunca ilerleyen keskin, saplanıcı veya elektrik çarpar tarzda ağrı atakları daha karakteristiktir. Saçlı deride belirgin hassasiyet ve sinirin geçtiği bölgelerde dokunmakla ağrı oluşması da görülebilir.

Migren ise birincil baş ağrısı hastalığıdır. Migren ağrısı sıklıkla zonklayıcı özellik gösterebilir, orta veya şiddetli olabilir ve günlük fiziksel aktivitelerle artabilir. Bulantı, kusma, ışığa karşı hassasiyet ve sese karşı hassasiyet gibi belirtiler migrene eşlik edebilir.

İki durum arasındaki genel farklılıklar şu şekilde değerlendirilebilir:

  • Oksipital nevraljide elektrik çarpması, saplanma veya batma şeklindeki kısa ağrı atakları daha karakteristik olabilir.
  • Migrende baş ağrısı tedavi edilmediğinde saatler sürebilen ataklar şeklinde görülebilir.
  • Oksipital nevraljide ense ve saçlı deride dokunmaya karşı belirgin hassasiyet bulunabilir.
  • Migrende bulantı, kusma, ışık ve ses hassasiyeti daha tipik eşlik eden belirtilerdir.
  • Oksipital nevralji ağrısı oksipital sinirlerin dağılımını takip ederek başın arkasından yukarı doğru ilerleyebilir.
  • Migren ağrısı tek taraflı olabilse de başın farklı bölgelerinde hissedilebilir.
  • Migrenin bazı türlerinde geçici görsel, duyusal veya konuşmayla ilişkili aura belirtileri görülebilir.

Bununla birlikte bu özellikler kesin tanı koymak için tek başına yeterli değildir. Migren başın arka kısmında ağrıya neden olabilir ve oksipital sinir bölgesinde hassasiyet oluşturabilir. Bu durum iki hastalığın klinik olarak karıştırılmasına yol açabilir.

Ayrıca aynı kişide migren ve oksipital bölgeyi etkileyen ağrı sorunlarının birlikte bulunması da mümkündür. Bu nedenle yalnızca “ağrı ense kökünden geliyor” veya “ağrı göz arkasına vuruyor” gibi tek bir belirti üzerinden tanı konulmamalıdır.

Tanı Sürecinde Oksipital Nevralji Nasıl Belirlenir?

Oksipital nevralji tanısında kişinin ağrıyı nasıl tarif ettiği ve nörolojik muayene önemli yer tutar. Tanı yalnızca MR veya başka bir görüntüleme yöntemiyle konulan bir tanı değildir.

Değerlendirme sırasında ağrının başlangıç noktası, hangi bölgelere yayıldığı, ne kadar sürdüğü, ne sıklıkla tekrar ettiği ve ağrının karakteri ayrıntılı olarak sorgulanabilir.

Hekim özellikle şu özellikleri değerlendirebilir:

  • Ağrının başın hangi bölgesinden başladığı,
  • Tek taraflı mı yoksa çift taraflı mı olduğu,
  • Elektrik çarpması veya saplanma şeklinde olup olmadığı,
  • Ağrı ataklarının ne kadar sürdüğü,
  • Atakların ne sıklıkla meydana geldiği,
  • Saçlı deride hassasiyet bulunup bulunmadığı,
  • Oksipital sinirlerin geçtiği bölgelerde dokunmakla ağrı oluşup oluşmadığı,
  • Boyun hareketlerinin ağrıyla ilişkisi,
  • Bulantı, ışık ve ses hassasiyeti gibi migren belirtilerinin bulunup bulunmadığı,
  • Daha önce boyun veya baş travması geçirilip geçirilmediği.

Fizik muayene ve nörolojik muayene sırasında ense, boyun ve başın arka bölümü değerlendirilebilir. Oksipital sinirlerin geçtiği alanlarda hassasiyet veya tetik noktalarının bulunması tanıyı destekleyebilecek bulgular arasında yer alabilir.

Uluslararası Baş Ağrısı Bozuklukları Sınıflandırması’nda oksipital nevralji; büyük, küçük ve/veya üçüncü oksipital sinirlerin dağılımında ortaya çıkan, genellikle paroksismal ve keskin özellikte ağrıyla tanımlanır. Tanısal değerlendirmede sinir dağılımındaki ağrı ve duyusal değişikliklerin yanı sıra lokal anestezikle yapılan sinir bloğunun ağrıyı geçici olarak azaltması da kriterler arasında yer alır.

Oksipital sinir bloğu, seçilmiş hastalarda hem tanısal değerlendirmeye katkı sağlamak hem de tedavi amacıyla kullanılabilir. İşlem sırasında ilgili sinir çevresine lokal anestezik uygulanır. Ağrının beklenen süre boyunca geçici olarak azalması oksipital sinir kaynaklı ağrı olasılığını destekleyebilir.

Ancak sinir bloğuna yanıtın da tek başına bütün klinik değerlendirmeden bağımsız yorumlanmaması gerekir. Baş ağrısının diğer olası nedenleri de göz önünde bulundurulmalıdır.

MR veya diğer görüntüleme yöntemleri her hastada zorunlu değildir. Muayenede veya hastanın öyküsünde ikincil bir nedenden şüpheleniliyorsa beyin veya boyun bölgesine yönelik görüntüleme incelemeleri istenebilir. Görüntülemenin amacı oksipital nevraljiyi doğrudan göstermekten çok ağrıya neden olabilecek yapısal sorunların araştırılması olabilir.

Tanı sürecinde migren, servikojenik baş ağrısı ve başın arka bölümünde ağrıya neden olabilecek diğer nörolojik veya kas-iskelet sistemi kaynaklı durumların ayırıcı tanısı yapılabilir.

Tedavi Süreci Oksipital Nevraljide Nasıl Planlanır?

Oksipital nevralji tedavisi kişiye özel olarak planlanır. Her hastada aynı tedavi yönteminin uygulanması gerekmez. Tedavinin seçimi ağrının şiddetine, ne sıklıkla tekrar ettiğine, günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğine, olası nedenine ve daha önce uygulanan yöntemlere verilen yanıta göre değişebilir.

Tedavinin temel amacı ağrıyı azaltmak, oksipital sinir üzerindeki tahrişi mümkün olduğunca kontrol etmek ve varsa ağrıya katkıda bulunan altta yatan sorunu değerlendirmektir.

İlk aşamada uygun hastalarda daha konservatif yöntemler değerlendirilebilir. Boyun ve ense bölgesindeki kas gerginliğinin azaltılması, uygun fiziksel aktivite, kişinin duruş ve çalışma koşullarının düzenlenmesi ve gerekli durumlarda fizik tedavi yaklaşımları tedavi planının bir parçası olabilir.

Hastanın klinik durumuna göre hekim tarafından ağrı ve nöropatik ağrı yönetiminde kullanılan ilaç tedavileri değerlendirilebilir. İlaç seçimi kişinin diğer hastalıkları, kullandığı ilaçlar, ağrının özellikleri ve olası yan etkiler dikkate alınarak yapılmalıdır.

Oksipital sinir bloğu tedavi seçeneklerinden biridir. Lokal anestezik ve uygun görülen durumlarda ek enjeksiyon uygulamalarıyla oksipital sinir çevresindeki ağrı iletiminin geçici olarak azaltılması amaçlanabilir.

Sinir bloğunun etkisinin süresi kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişiler belirgin rahatlama yaşarken bazı kişilerde yanıt daha sınırlı olabilir. Bu nedenle işlemin gerekliliği ve tekrarlanıp tekrarlanmayacağı bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Konservatif yöntemlere rağmen devam eden ve günlük yaşamı ciddi biçimde etkileyen dirençli ağrılarda farklı girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. Ancak bu yöntemlerin seçimi ağrının kaynağının doğru şekilde belirlenmesine, önceki tedavilere verilen yanıta ve kişinin klinik özelliklerine göre yapılır.

Daha ileri girişimsel veya cerrahi yaklaşımlar genellikle ilk seçenek değildir. Dirençli olgularda sinirle ilişkili girişimler veya cerrahi seçenekler konusunda ilgili uzmanlık alanlarının değerlendirmesi gerekebilir.

Bu nedenle oksipital nevralji tedavisinde tek bir “en iyi tedavi” bulunmaz. Tedavi basamakları hastanın belirtileri ve ağrının altında yatan olası mekanizma dikkate alınarak planlanmalıdır.

Oksipital Nevraljiye Ne İyi Gelir?

Oksipital nevraljiye iyi gelebilecek yöntemler ağrının nedenine ve kişinin klinik özelliklerine göre değişir. Evde uygulanabilecek yöntemler tıbbi değerlendirmenin veya gerekli tedavinin yerine geçmez ancak bazı kişilerde boyun ve ense bölgesindeki gerginliğin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Günlük yaşamda dikkat edilebilecek noktalar arasında şunlar yer alabilir:

  • Uzun süre aynı boyun pozisyonunda kalmamak,
  • Masa başında çalışırken ekran ve oturma yüksekliğini uygun şekilde düzenlemek,
  • Telefon veya tablet kullanırken başı uzun süre öne eğik tutmamak,
  • Boyun ve ense bölgesini zorlayan ani hareketlerden kaçınmak,
  • Uyku sırasında boynu aşırı bükmeyen uygun bir pozisyon tercih etmek,
  • Hekim veya fizyoterapist tarafından uygun görülüyorsa boyun hareketliliğini destekleyen egzersizleri uygulamak,
  • Kas gerginliğiyle ilişkili durumlarda uygun sıcak uygulamalardan yararlanmak,
  • Ağrıyı artıran kişisel durumları gözlemlemek.

Sıcak uygulama özellikle boyun ve ense kaslarında gerginlik bulunan bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir. Ancak aşırı sıcak uygulamalardan ve cilde doğrudan zarar verebilecek yöntemlerden kaçınılmalıdır.

Boyun egzersizleri ise herkese aynı şekilde uygulanmamalıdır. Özellikle boyunda travma öyküsü, ciddi hareket kısıtlılığı, kola yayılan ağrı, uyuşma veya güç kaybı gibi belirtiler varsa gelişigüzel egzersiz yapmak yerine öncelikle tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Saçlı deride aşırı hassasiyet bulunan kişilerde ağrılı bölgeye yoğun baskı uygulamak veya sert masaj yapmak şikâyetleri artırabilir. Bu nedenle masajın da her oksipital nevralji hastasında uygun olduğu düşünülmemelidir.

Ağrının sık tekrarlaması durumunda yalnızca evde uygulanan yöntemlerle ağrıyı baskılamaya çalışmak yerine nedeninin değerlendirilmesi önemlidir. Özellikle ağrı yeni başladıysa, giderek şiddetleniyorsa veya daha önce yaşanan baş ağrılarından farklı özellik gösteriyorsa nörolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Hangi Durumlarda Nöroloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Başın arka bölümünde zaman zaman ortaya çıkan her ağrı oksipital nevralji değildir. Ancak ense kökünden başlayan, saçlı deriye doğru yayılan, elektrik çarpması veya saplanma şeklinde tekrarlayan ağrılar varsa nöroloji uzmanına başvurulması uygun olabilir.

Özellikle aşağıdaki durumlarda değerlendirme önerilir:

  • Başın arkasındaki ağrının sık tekrarlaması,
  • Ağrının giderek şiddetlenmesi,
  • Elektrik çarpması veya bıçak saplanması şeklindeki ağrıların tekrarlaması,
  • Saçlı deride belirgin hassasiyet gelişmesi,
  • Ağrının günlük yaşamı veya uykuyu etkilemesi,
  • Boyun hareketlerinin belirgin şekilde kısıtlanması,
  • Baş veya boyun travmasının ardından yeni ağrı başlaması,
  • Mevcut baş ağrısının karakterinin değişmesi,
  • Daha önce uygulanan yöntemlere rağmen ağrının devam etmesi.

Bunun yanında bazı baş ağrıları rutin muayeneyi beklememeli ve acil tıbbi değerlendirme gerektirmelidir. Özellikle saniyeler veya dakikalar içerisinde aniden başlayan ve çok şiddetli olan yeni bir baş ağrısı, bilinç değişikliği, yeni gelişen kol veya bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, nöbet, yüksek ateş ve ense sertliği veya ciddi kafa travmasının ardından gelişen baş ağrısı durumlarında acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Başın arka bölümündeki ağrının oksipital nevralji, migren, boyun kaynaklı baş ağrısı veya farklı bir nörolojik durumla ilişkili olup olmadığının belirlenmesi için ayrıntılı öykü ve nörolojik muayene önem taşır.

Ense ve baş arkasında tekrarlayan sinir ağrılarının değerlendirilmesi, doğru tanının belirlenmesi ve kişiye uygun tedavi planının oluşturulması için Kayseri nöroloji alanında uzman hekim değerlendirmesine başvurulabilir.

Sorumluluk Reddi Beyanı

Bu sayfada sağlanan bilgiler, genel bilgi amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Bu bilgiler, bir doktor-hasta ilişkisi kurmaz veya mevcut bir ilişkiyi değiştirmez. Herhangi bir tıbbi sorununuz varsa, doktora danışmanız önemlidir.

Sayfada kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.